redcross header 04

ประวัติเครื่องหมายกาชาด

trc flagคศ. 1859 นายอังรี ดูนังต์ ได้เห็นเหตุการณ์การสู้รบ ที่เมืองซอลเฟอริโน ณ ที่นั้นมีทหารบาดเจ็บจำนวนมากที่ถูกทอดทิ้งให้ตาย โดยปราศจากการดูแลรักษาและ ร่างกายก็ถูกปล่อยให้ถูกโจรกรรม ลักทรัพย์ สิ่งของไป สาเหตุหนึ่งที่หน่วยแพทย์ทหารไม่สามารถให้การช่วยเหลือได้ ก็เพราะไม่มีเครื่องหมาย บนเครื่องแบบ ที่จะแสดงตนให้ฝ่ายสู้รบเห็นได้โดยง่าย

คศ.1863 ได้มีการประชุมนานาชาติที่ นครเจนีวา เพื่อหาหนทางแก้ไขจุดอ่อน ในการขาดประสิทธิภาพ ของบริการทางการแพทย์ของกองทัพ ในสนามรบ ที่ประชุมได้รับรองให้ใช้ กาชาดบนพื้นขาว เป็นเครื่องหมายพิเศษอันเด่นชัด สำหรับสมาคมบรรเทาทุกข์ ที่ทำหน้าที่ช่วยเหลือทหารบาดเจ็บ ซึ่งต่อมาคือสภากาชาด และสภาเสี้ยววงเดือนแดงประจำชาติต่างๆ

คศ. 1864 ได้มีการรับรอง อนุสัญญาเจนีวา ฉบับเริ่มแรก และมีการรับรอง กาชาดบนพื้นขาว อย่างเป็นทางการว่าเป็นเครื่องหมายพิเศษ อันเด่นชัด สำหรับหน่วยบริการทางการแพทย์ของกองทัพ

คศ. 1876 ในสงครามระหว่าง รัสเซียและตุรกี ในคาบสมุทรบอลข่าน จักรวรรดิออตโตมาน ตกลงใจใช้เครื่องหมายเสี้ยววงเดือนแดงบนพื้นขาวแทน เครื่องหมายกาชาด ประเทศอียิปต์ดำเนินรอยตาม ต่อมาเปอร์เซียขอใช้รูปสิงโตแดง กับดวงอาทิตย์บนพื้นขาว ประเทศเหล่านี้ได้มีข้อสงวนไว้ในอนุสัญญาเจนีวา และต่อมาเครื่องหมายพิเศษเหล่านี้ได้ถูกนำมาเขียนไว้ในอนุสัญญา ปี คศ.1929

คศ. 1949 ข้อ 38 ของอนุสัญญาเจนีวา ฉบับที่หนึ่งปี ค.ศ. 1949 ยืนยันให้เครื่องหมายกาชาด เสี้ยววงเดือนแดง สิงโตแดงกับดวงอาทิตย์บนพื้นขาว เป็นเครื่องหมายคุ้มครองสำหรับหน่วยบริการ ทางการแพทย์ทหาร และมิให้เครื่องหมายอื่นใดนอกเหนือจากนี้

คศ. 1980 สาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน ตกลงใจให้ยกเลิกรูปสิงโตแดงกับดวงอาทิตย์ และให้ใช้เสี้ยววงเดือนแดงแทน

คศ.1982 สหพันธ์สภากาชาด และสภาเสี้ยววงเดือนแดงระหว่างประเทศ ได้รับกาชาดและเสี้ยววงเดือนแดงบนพื้นขาว เป็นเครื่องหมายของสหพันธ์ฯ

เครื่องหมายหมายกาชาดเป็นสัญลักษณ์ของ...

การคุ้มครอง (ใช้เพื่อการคุ้มครอง)

redcross logoเรื่องนี้ ถือว่าเป็นความมุ่งหมายที่เป็นสารัตถะสำคัญ ของการใช้เครื่องหมายกาชาด เมื่อมีการพิพาทกัน เครื่องหมายกาชาด เมื่อมีการพิพาทกัน เครื่องหมายกาชาดเป็นเครื่องแสดงการคุ้มครองที่มองเห็นได้ ซึ่งรับรองโดยอนุสัญญาเจนีวา เครื่องหมายกาชาดจะแสดงให้ผู้ทำการสู้รบทราบว่าบุคคล (อาสาสมัครสภากาชาด ประจำชาติ บุคลากรทางการแพทย์ ผู้แทนคณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ และอื่นๆ) หน่วยแพทย์ (เช่น โรงพยาบาล สถานีปฐมพยาบาล ฯลฯ) และ พาหนะขนส่ง (ทางบก ทางน้ำ หรือทางอากาศ) นั้นได้รับการคุ้มครองโดยอนุสัญญาเจนีวา และพิธีสารเพิ่มเติม เมื่อใช้เครื่องหมายกาชาด เพื่อเป็นเครื่องมือสำหรับการคุ้มครอง จะต้องกระตุ้นให้ผู้ทำการสู้รบเกิดความรู้สึกตอบสนอง กล่าวคือมีความยับยั้งและความเคารพ ดังนั้นเครื่องหมายกาชาดจึงต้องมีขนาดใหญ่

การเป็นสมาชิกของขบวนการกาชาดฯ (ใช้เพื่อการบ่งชี้)

redcross uniformการใช้เครื่องหมายกาชาด เพื่อบ่งชี้เป็นการใช้ในยามสงบ เพื่อแสดงให้เห็นว่าบุคคล หรือ วัตถุนั้นมีความเกี่ยวพันกับขบวนการกาชาด และเสี้ยววงเดือนแดงระหว่างประเทศ ไม่ว่าจะเป็นสภากาชาดและสภาเสี้ยววงเดือนแดงประจำชาติ สหพันธ์สภากาชาดและสภาเสี้ยววงเดือนแดงระหว่างประเทศ หรือคณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ ในกรณีนี้ เครื่องหมายกาชาดจะมีขนาดเล็กกว่า นอกจากนี้เครื่องหมายกาชาดยังใช้เป็นสิ่งเตือนว่า สถาบันเหล่านี้ดำเนินงาน ตามหลักการของขบวนการกาชาด ยังใช้เป็นสิ่งเตือนว่าสถาบันเหล่านี้ดำเนินงาน ตามหลักการของขบวนการกาชาดฯ ดังนั้น เครื่องหมายจึงเป็นเครื่องหมายแท่ง

ใครมีสิทธิ์ใช้เครื่องหมายกาชาด

redcross logo1

ในยามสงบ : ใช้เพื่อบ่งชี้ (ขนาดเล็ก)

  • สภากาชาดและสภาเสี้ยววงเดือนแดง ประจำประเทศต่างๆ เป็นองค์กรแรกสุด ที่ได้รับอนุญาตให้ใช้เครื่องหมายกาชาด ตามกฎหมายแต่ละประเทศ นั้น ซึ่งกำหนดกฎระเบียบในการใช้เครื่องหมายกาชาด เพื่อการบ่งชี้ และตามกฎข้อบังคับของขบวนการกาชาดฯ ปี ค.ศ. 1991 ว่าด้วยการใช้เครื่องหมายกาชาด ของสภากาชาดประจำชาติ สภากาชาดประจำประเทศต่างๆ จึงสามารถดำเนินกิจกรรม ภายใต้เครื่องหมายกาชาดโดยมีเงื่อนไขว่า กิจกรรมเหล่านั้นต้องสอดคล้องกับหลักการกาชาด และเป็นการให้ความช่วยเหลือ โดยอาสาสมัคร และไม่เลือกปฏิบัติกับผู้ประสบความทุกข์ทั้งมวล (รูป1)

    สภากาชาดประจำชาติ สามารถใช้เครื่องหมาย เพื่อสนับสนุนกิจกรรมต่างๆ ของสภากาชาดของตน หรือกิจกรรมหารายได้ตามมาตรา 23 ตอนที่1 และ 2 ของกฎข้อบังคับว่า ด้วยเครื่องหมายกาชาด (รูป 2 และ 3) บุคคลที่ 3 หรือองค์กรที่เกี่ยวข้อง (เช่น บริษัท ร้านค้า หรือองค์กรอื่นๆ) สามารถมีส่วนร่วมในกิจกรรมเหล่านี้ได้ แต่ต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไข ซึ่งกำหนดไว้ในมาตรา 23 ตอนที่ 3 และมาตรา 24 และ 25 ของกฏข้อบังคับ

  • รถพยาบาลและสถานีปฐมพยาบาล ซึ่งดำเนินการโดยบุคคลที่ 3 สามารถแสดงเครื่องหมายกาชาด เพื่อเป็นข้อบ่งชี้ได้ แต่ต้องเฉพาะในยามสงบเท่านั้น โดยมีเงื่อนไขว่า ต้องใช้กฎหมายของประเทศ และโดยได้รับอนุญาตจากสภากาชาดประจำชาติ และใช้ได้กับสถานีบรรเทาทุกข์ ที่จัดขึ้นเป็นการเฉพาะ เพื่อให้การรักษาพยาบาลโดยไม่คิดมูลค่า (รูป 4 และ 5)
redcross logo2

ใช้เพื่อการคุ้มครอง (ขนาดใหญ่)

  • หน่วยรักษาพยาบาลของสภากาชาดประจำชาติ (โรงพยาบาล สถานีปฐมพยาบาล และอื่นๆ) และการขนส่ง (ทางบก ทะเล และอากาศ) ซึ่งมีหน้าที่ให้การรักษาพยาบาลในกรณีที่มีการพิพาททางอาวุธ สามารถใช้เครื่องหมายกาชาด เพื่อเป็นเครื่องหมายคุ้มครองในยามสงบได้ โดยได้รับอนุญาตจากเจ้าหน้าที่แล้ว (รูป6)

ใครมีสิทธิ์ใช้เครื่องหมายกาชาด

ในยามสงคราม : ใช้เพื่อบ่งชี้ (ขนาดเล็ก)

  • สภากาชาด และสภาเสี้ยววงเดือนแดง เท่านั้น เพื่อหลีกเลี่ยงความสับสนกับเครื่องหมายกาชาดที่ใช้ เพื่อการคุ้มครอง เครื่องหมายกาชาดที่ใช้เพื่อบ่งชี้ จึงไม่จำเป็นต้องติดปลอกแขน หรือบนหลังคาของอาคาร (รูป7)

ใช้เพื่อการคุ้มครอง (ขนาดใหญ่)

  • หน่วยบริการทางการแพทย์ของกองทัพ (รูป 8 และ 9)
  • สภากาชาด และสภาเสี้ยววงเดือนแดงประจำชาติ ที่ได้รับการยอมรับ และอนุญาตจากรัฐบาลของตน ให้ทำหน้าที่ช่วยเหลือหน่วยบริการทางการแพทย์ ของกองทัพสามารถใช้เครื่องหมายกาชาดเพื่อคุ้มครอง แต่ให้ใช้เฉพาะกับบุคลากร และอุปกรณ์ทางการแพทย์ ซึ่งจัดมาเพื่อให้การช่วยเหลือ และทำหน้าที่ด้วยจุดมุ่งหมายเดียวกับหน่วยบริการทางการแพทย์ของทหาร ที่เป็นทางการในยามสงคราม ภายใต้กฎหมายและกฎระเบียบของทางทหาร (รูป 11)
  • หน่วย แพทย์พลเรือนทั้งหมด (เช่น โรงพยาบาล สถานีปฐมพยาบาล ฯลฯ) ที่ได้รับการยอมรับ และอนุญาตจากเจ้าหน้าที่ผู้มีอำนาจของรัฐ (เฉพาะประเทศที่เป็นภาคีของพิธีสารเพิ่มเติม ฉบับที่ 1)
  • สมาคมบรรเทา ทุกข์อาสาสมัครอื่นๆ โดยอยู่ภายใต้เงื่อนไขเดียวกับสภากาชาดประจำชาติ และต้องได้รับการยอมรับและอนุญาตจากรัฐบาล สมาคมดังกล่าวสามารถใช้เครื่องหมายกาชาดได้ แต่ใช้เฉพาะกับบุคลากรและอุปกรณ์ทางการแพทย์ ที่จัดมาให้การช่วยเหลือหน่วยบริการทางการแพทย์ของกองทัพ และให้อยู่ภายใต้กฎหมาย และกฎระเบียบของทหารด้วย

การใช้เครื่องหมายในทางที่ผิด

ทุกประเทศที่เป็นภาคีของอนุสัญญาเจนีวา มีพันธกรณีที่จะต้องกำหนดมาตรการป้องกัน และปราบปรามการใช้เครื่องหมายกาชาด ในทางที่ผิดในทุกโอกาส และโดยเฉพาะจะต้องออกกฎหมายคุ้มครอง เครื่องหมายกาชาดและเสี้ยววงเดือนแดง “การใช้เครื่องหมายกาชาดใดๆ ซึ่งมิได้อนุญาตไว้ในอนุสัญญาเจนีวา และพิธีสารเพิ่มเติมถือว่า เป็นการใช้เครื่องหมายกาชาดในทางที่ผิดทั้งสิ้น ต่อไปนี้เป็นตัวอย่างการใช้เครื่องหมายที่ผิด

ใช้เลียนแบบ

การใช้เครื่องหมายที่ก่อให้เกิดความสับสน กับเครื่องหมายกาชาดหรือเสี้ยววงเดือนแดง (เช่น มีสีหรือรูปแบบที่คล้ายกัน)

redcross logo3

ตัวอย่างการเลียนแบบที่เกิดขึ้นในอดีต และปัจจุบัน

พระราชบัญญัติกาชาด พ.ศ. 2499 ได้กำหนดโทษผู้กระทำผิดโดยใช้เครื่องหมายกาชาดหรือนามกาชาดโดยไม่มีสิทธิ ตามอนุสัญญา หรือใช้เครื่องหมายหรือถ้อยคำเลียนแบบเครื่องหมายกาชาดโดยไม่มีสิทธิ ตามอนุสัญญา หรือใช้เครื่องหมายหรือถ้อยคำเลียนแบบเครื่องหมายกาชาด โดยมุ่งหมายทางการเงินหรือการพาณิชย์

redcross logo4ใช้อย่างไม่ถูกต้อง

การใช้เครื่องหมายกาชาด หรือเสี้ยววงเดือนแดง โดยองค์กร หรือบุคคลที่ไม่ได้รับอนุญาต (เช่น บริษัท ห้างร้านพาณิชย์ องค์กรพัฒนาเอกชน บุคคลทั่วไป แพทย์เอกชน และเภสัชกร เป็นต้น) การใช้เครื่องหมายกาชาด โดยบุคคลที่มีสิทธินำไปใช้ในวัตถุประสงค์ที่ไม่สอดคล้องกับหลักการกาชาด (เช่น ผู้ที่ได้รับอนุญาตให้แสดงเครื่องหมายกาชาดได้ แต่ผู้นั้นกลับใช้สิทธิเพื่อให้สามารถเดินทางข้ามแดนได้สะดวกขึ้นในขณะอยู่ นอกเวลาปฏิบัติงาน)

แพทย์ ร้านขายยา หรือคลินิคเอกชน ไม่ได้รับอนุญาตให้ใช้เครื่องหมายกาชาด (รูป 1 ถึง 4) การใช้เครื่องหมายกาชาดเพื่อการค้าเป็นสิ่งไม่ถูกต้องเช่นกัน (รูป 5)

การใช้ผิดอย่างร้ายแรง (เพื่อการหลอกลวง)

redcross logo5การใช้เครื่องหมายกาชาด หรือเสี้ยววงเดือนแดง ในยามสงคราม เพื่อคุ้มครองทหารที่ติดอาวุธ หรืออุปกรณ์ทางทหาร (เช่น การนำรถพยาบาล หรือเฮลิคอปเตอร์ ที่ติดเครื่องหมายกาชาด มาใช้ขนส่งทหารที่มีอาวุธ หรือคลังอาวุธที่พรางด้วยธงกาชาด) ถือเป็นอาชญากรรมสงคราม

เครื่องหมายกาชาด และเสี้ยววงเดือนแดง เป็นเสมือนตัวหมุด ที่ยึดเชื่อมกิจกรรมด้านมนุษยธรรมไว้ทั้งหมด โดยต้องให้ความคุ้มครองทั้งผู้ที่ประสบภัย และผู้ที่เข้ามาให้ความช่วยเหลือ คุณค่าแห่งการเป็นเครื่องหมาย เพื่อการคุ้มครอง จำเป็นต้องได้รับการสร้างเสริมในยามสงบ มิฉะนั้นอาจจะสายเกินแก้ หากมีการใช้เครื่องหมายในทางที่ผิดเมื่อเริ่มเกิดการสู้รบขึ้น

การป้องกันการเลียนแบบ และการใช้เครื่องหมาย อย่างไม่ถูกต้องในยามสงบ จะเป็นการให้ควมมั่นใจว่า ผู้ประสบภัยจากการพิพาทจะไม่ถูกทอดทิ้งตามชะตากรรม และผู้เข้ามาให้ความช่วยเหลือจะได้รับประกันความปลอดภัย ที่ต้องการในการปฏิบัติงาน

เราทุกคนสามารถที่จะช่วยรักษา และทำให้คุณค่าของการให้ความคุ้มครองของเครื่องหมายกาชาดแข็งแกร่งขึ้น เราทุกคนต่างมีความรับผิดชอบ ที่จะให้ประกันความคุ้มครองที่เครื่องหมายกาชาด ได้ให้ไว้ ซึ่งอาจจะช่วยชีวิตของเราได้ในวันหน้า

redcross logo6

คณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ (ICRC) และสหพันธ์สภากาชาดและสภาเสี้ยววงเดือนแดงระหว่างประเทศ รวมทั้งสภากาชาด และสภาเสี้ยววงเดือนแดงประจำชาติต่างๆ ได้รวมกันเป็นขบวนการกาชาดและเสี้ยววงเดือนแดงระหว่างประเทศ (INTERNATIONAL RED CROSS AND CROSSCENT MOVEMENT)

ICRC ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของขบวนการกาชาดฯ เป็นสถาบันมนุษยธรรมที่เป็นเอกเทศ และในฐานะที่เป็นผู้เชื่อมประสานที่เป็นกลางในยามที่มีการพิพาททางอาวุธ หรือในเหตุการณ์ไม่สงบ ICRCจะพยายามให้ความคุ้มคครองแก่ผู้ประสบภัยจากการพิพาททางอาวุธ ทั้งกรณีระหว่างประเทศ หรือมีใช้ระหว่างประเทศและเหตุการณ์ไม่สงบภายในประเทศ โดยการเสนอให้บริการซึ่งเป็นการริเริ่มของตนเอง หรือโดยยึดถืออนุสัญญาเจนีวา เป็นหลัก

หากท่านพบเห็นการใช้เครื่องหมายกาชาดในทางที่ผิด ขอให้แจ้ง สภากาชาดไทย (สำนักงานบริหาร 1871 ถนนอังรีดูนังต์ กรุงเทพฯ 10330 โทร. 02-2564037-8 E-mail : This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.) หรือติดต่อสำนักงานคณะผู้แทนของคณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ หรือสหพันธ์สภากาชาดและเสี้ยววงเดือนแดงระหว่างประเทศที่อยู่ใกล้ที่สุด